ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΕ ΚΡΙΣΗ

ΤΡΙΩΡΗ ΓΡΑΠΤΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ – ΕΚΘΕΣΗ Γ ́ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΣΑΒΒΑΤΟ 9/2/19
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΕ ΚΡΙΣΗ
Η εξέγερση στα γκέτο της περιφέρειας του Παρισιού απελευθέρωσε ένα φάντασμα από τα παλιά, που πλανάται πλέον πάνω από την δημοκρατική Ευρώπη: το φάντασμα της κοινωνικής έκρηξης. Με εμμονή που αγγίζει τα όρια του γελοίου οι περισσότεροι αναλυτές μιλούν για διαφορετικότητα πολιτισμών, θρησκείας και χρώματος. Απλώς κλείνουν τα μάτια και τα αυτιά στο μήνυμα που τους στέλνουν οι πυρκαγιές που καίνε στις παραγκουπόλεις. Αργά ή γρήγορα η περιθωριοποίηση θα γίνει αβάσταχτη – γράφει ο γνωστός Ιταλός κοινωνιολόγος Alessandro dal Lago στο Manifesto- οι περιθωριοποιημένοι θα γκρεμίσουν και θα κάψουν το δικό τους χώρο –περιθώριο και μετά το «λαμπερό κόσμο» από τον οποίο είναι αποκλεισμένοι.
Η κοινωνική έκρηξη έχει συμβεί ξανά: στο Λος Άντζελες το 1992, στο Παρίσι το 1998, στις υποβαθμισμένες από την αποβιομηχανοποίηση συνοικίες των βρετανικών μεγαλουπόλεων. Υπάρχουν σήμερα στην Ευρώπη 40 εκατομμύρια φτωχοί, 18 εκατομμύρια άνεργοι, 3 εκατομμύρια άστεγοι, ανεξαρτήτως θρησκείας, χρώματος και φυλής. Ένας στρατός περιθωριοποιημένων που κάθε μέρα βρίσκονται αντιμέτωποι με το ωμό πρόσωπο μιας κοινωνίας πλούτου που τους έχει φυλακίσει.
Οι ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις τρίζουν περιτριγυρισμένες από τους «βαρβάρους». Η μεταβιομηχανική εποχή δεν χρειάζεται πλέον εργατικά χέρια. Οι δημοκρατικές κυβερνήσεις αφήνουν τους εσωτερικούς και εξωτερικούς μετανάστες να στοιβάζονται σε συνοικίες-φαντάσματα, χωρίς δουλειά, σχολεία και περίθαλψη. Αφήνουν τους νέους χωρίς ελπίδα,
στους δρόμους, οργισμένους με τη ζωή τους, τους γονείς τους και το κράτος. «Δεν έχουν στόχους, δεν έχουν όραμα, δεν είναι πολιτικοποιημένοι» λένε κάποιοι βολεμένοι και χορτασμένοι. Τους διαφεύγει ότι αυτό που θέλουν οι εξοργισμένοι νέοι είναι η αξιοπρέπεια που τους έχουν κλέψει. Θέλουν να τα σπάσουν όλα γιατί δεν έχουν τίποτα και είναι τουλάχιστον ηλίθιο να ζητάς πίσω από τις φωτιές της απελπισίας πολιτικό σχέδιο, οργάνωση και ιδεολογία. Το μόνο που υπάρχει είναι θυμός για την πολιτική, για ολόκληρο το κοινωνικό σύστημα που τους έχει δικάσει και καταδικάσει: είναι εγκληματίες, βαποράκια, αποβράσματα. Αυτό που τους λείπει δεν είναι η πολιτική προοπτική αλλά μια κάποια προοπτική για τη ζωή τους.
Είναι, λένε οι αναλύσεις, λάθος η πολιτική της ενσωμάτωσης που ακολουθούν οι διάφορες χώρες της Ευρώπης. Λάθος όμως είναι το μοντέλο ανάπτυξης που ακολουθεί η Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες: το μοντέλο του εκσυγχρονισμού που, ενώ υποσχόταν οικονομικούς και κοινωνικούς παραδείσους, οδήγησε στις σημερινές «κολάσεις». Μια ανάπτυξη που δεν παράγει εργασία αλλά την καταστρέφει, που δεν ευνοεί την πολυπολιτισμικότητα αλλά τον πόλεμο των πολιτισμών, που δεν ενσωματώνει τον ξένο αλλά τον αποκλείει, που δεν πολιτικοποιεί αλλά εξατομικεύει. Ο υποτιθέμενος οικονομικός ορθολογισμός οδηγεί στην αποσύνθεση της κοινωνίας, στην εξαθλίωση του ανθρώπου, ενώ οι εξεγέρσεις των αθλίων μας υπενθυμίζουν ότι αυτό το μοντέλο ανάπτυξης είναι θανάσιμη παγίδα.
Όσο η Ευρώπη θα διαβάζει τις εξεγέρσεις των γκέτο (και τα γκέτο βρίσκονται σε όλες τις χώρες) σαν
εξωτερικό πρόβλημα, των οικονομικών δηλαδή μεταναστών, τόσο ο πυρκαγιές θα εξαπλώνονται και θα
φουντώνουν. Τόσο ο στρατός των αθλίων θα πυκνώνει, θα καίει, θα καταστρέφει, χωρίς ιδεολογία,
χωρίς στόχους, χωρίς πολιτική και αρχηγούς. Ένα φάντασμα τρόμου πάνω από την εικονική κοινωνία της
αφθονίας και του πλούτου, η οποία υπόσχεται αυτά που όμως δεν μπορεί να τα δώσει σε όλους.
(Διασκευασμένη επιφυλλίδα του Βασίλη Μουλόπουλου, Το Βήμα, 13-11-2005) Επιμέλεια: Ράπτης Σωτήρης

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Σε μία παράγραφο 100 – 120 λέξεων να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου.
(Μονάδες 25)

Β1. Να σημειώσετε αν οι παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) ή λάθος (Λ).
1. Οι περισσότεροι αναλυτές αποφεύγουν μιλούν για διαφορετικότητα πολιτισμών, θρησκείας, χρώματος.
2. Η μεταβιομηχανική εποχή δεν χρειάζεται πλέον εργατικά χέρια.
3. Αυτό που λείπει από τους νέους είναι η πολιτική προοπτική.
4. Η πολιτική της Ευρώπης ευνοεί την πολυπολιτισμικότητα.
5. Ο υποτιθέμενος οικονομικός ορθολογισμός οδηγεί στην εξαθλίωση του ανθρώπου. (Μονάδες 10)

Β2. α) Να βρείτε τη δομή και τον τρόπο ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου («Η κοινωνική έκρηξη … έχει φυλακίσει»).
(Μονάδες 5)
β) Να δηλώσετε τη σημασία των εισαγωγικών στις παρακάτω περιπτώσεις:
«βαρβάρους»
«Δεν έχουν στόχους, δεν έχουν όραμα, δεν είναι πολιτικοποιημένοι» «κολάσεις»
(Μονάδες 3)

Β3. α) Στο κείμενο κυριαρχεί η χρήση γ ́ προσώπου. Να αιτιολογήσετε τη χρήση του. (Μονάδες 3)
β) «Η εξέγερση στα γκέτο της περιφέρειας του Παρισιού απελευθέρωσε ένα φάντασμα από τα παλιά»: Να αναγνωριστεί το είδος της σύνταξης που χρησιμοποιείται και να μεταγραφεί η πρόταση στο άλλο είδος σύνταξης.
(Μονάδες 4)

Β4. α) Να δώσετε ένα συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: αβάσταχτη, αποκλεισμένοι, ανεξαρτήτως, οργισμένους, καταστρέφει.
β) Να δώσετε ένα αντώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: απελευθέρωσε, πλούτου, απελπισίας, εκσυγχρονισμού, εξαθλίωση.
(Μονάδες 10)

Γ. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η ευρωπαϊκή ενοποίηση και η δημοκρατία τίθενται υπό αμφισβήτηση. Σε ένα κείμενο 500-600 λέξεων που θα δημοσιευθεί στην εφημερίδα του σχολείου αναλαμβάνετε να καταδείξετε τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει το δημοκρατικό πολίτευμα σήμερα και παράλληλα να προτείνετε μέτρα που πρέπει να λάβει το εκπαιδευτικό σύστημα ώστε να καλλιεργήσει στους μαθητές δημοκρατικό ήθος και όραμα. (Μονάδες 40)

Επιμέλεια: Ράπτης Σωτήρης